Η Ζωή Φτίκα του είναι Δασολόγος –Περιβαλλοντολόγος με ειδίκευση στον περιβαλλοντικό σχεδιασμό των πόλεων, Δασάρχης του Δασαρχείου Ελασσόνας και πρόεδρος του Δασολογικού Συλλόγου του Νομού Λάρισας. Την συναντήσαμε στο γραφείο της, με αφορμή τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού στην επαρχία μας…
- Κυρία Φτίκα, το τελευταίο δίμηνο του καλοκαιριού η επαρχία μας και ειδικότερα η περιοχή της Ποταμιάς ήρθε αντιμέτωπη με τον πύρινο εφιάλτη των πυρκαγιών. Οι αρχές μίλησαν για εμπρηστικές ενέργειες που σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και τους δυνατούς ανέμους, δημιούργησαν μια πύρινη κόλαση στους ανθρώπους που κατοικούσαν στις εν λόγω περιοχές. Πως πιστεύετε ότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες καταστάσεις; Ποιοι είναι οι εμπλεκόμενοι Φορείς –Υπηρεσίες όσον αφορά την πρόληψη και καταστολή;
- Είναι γεγονός ότι το καλοκαίρι αυτό είχαμε μία ευνοϊκή συγκυρία παραγόντων εμφάνισης και ανάπτυξης των πυρκαγιών ειδικά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο αφού οι κυριότεροι παράγοντες για την εμφάνιση και εξάπλωση των πυρκαγιών είναι η ανομβρία και οι σημαντικές εντάσεις ανέμων. Η ρήση των αρχαίων μας προγόνων «Κάλλιον το προλαμβάνειν παρά το θεραπεύειν» είναι η απάντηση. Σώζεις το δάσος από τη φωτιά, τη δασική έκταση, την περιουσία σου όταν την προστατεύεις. Βέβαια για να γίνει αυτό θα πρέπει ο καθένας μας να γνωρίζει όσο γίνεται καλύτερα τις αιτίες των δασικών πυρκαγιών. Από τα στατιστικά στοιχεία διαπιστώνεται ότι ο κύριος υπαίτιος των δασικών πυρκαγιών είναι ο άνθρωπος που με την αμέλειά του αλλά και εσκεμμένα πολλές φορές, γίνεται πρόξενος καταστροφής του περιβάλλοντος και των πολύτιμων δασών και δασικών εκτάσεων. Για το θέμα πρόληψης - διαχείρισης κάθε πυρκαγιάς η ευθύνη έχει ανατεθεί από την Πολιτεία, με τον νόμο 2612/1998 (ΦΕΚ 112/25-5-1998/Τ.Α’), στο Πυροσβεστικό Σώμα. Η Δασική Υπηρεσία έχει μόνο την ευθύνη των έργων υποδομής της αντιπυρικής προστασίας (έργα προκαταστολής δασικών πυρκαγιών). Τα, υπό την ευθύνη της Δασικής Υπηρεσίας έργα προκαταστολής των πυρκαγιών, εκτελούνται στο βαθμό που χρηματοδοτούνται από την Πολιτεία. Επίσης οι ΟΤΑ χρηματοδοτούνται για την εκτέλεση προγραμμάτων προληπτικού καθαρισμού της βλάστησης για τη μείωση του κινδύνου καθ' υπόδειξη και συνεργασία με τις Περιφερειακές Δασικές Υπηρεσίες καθώς και για τη συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου.
- Είδαμε περιουσίες να καταστρέφονται και μεγάλες δασικές και αγροτικές εκτάσεις να γίνονται στάχτη σε λίγη ώρα. Πιστεύετε ότι η αντιπυρική προστασία είναι μόνο θέμα αποκλειστικά του κρατικού μηχανισμού ή πρέπει ο κάθε ιδιώτης να μεριμνά για τον εαυτό του περισσότερο;
- Όπως και παραπάνω ανέφερα, το σπίτι σου, την περιουσία σου την σώζεις όταν λαμβάνεις ο ίδιος μέτρα προστασίας. Η δημιουργία αντιπυρικής ζώνης γύρω από το σπίτι μας, το κτήμα ή την αποθήκη μας όταν βρίσκεται κοντά σε δάσος ή ακόμα και σε εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση θάμνους κ.α., αλλά και ο καθαρισμός των ξερών χόρτων και γενικά κάθε καύσιμης ύλης του οικοπέδου μας δεν αποτελούν καμιάς υπηρεσίας υποχρέωση. Είναι καθαρά δικής μας ευθύνης, του κάθε πολίτη και ιδιοκτήτη χωριστά.
- Πολύς κόσμος κάνει λόγο για ελλιπή έλεγχο την περίοδο του καλοκαιριού. Θέλουμε το δικό σας σχόλιο.
- Ο έλεγχος όσον αφορά τη Δασική Υπηρεσία γίνεται και για όλη την αντιπυρική περίοδο (η οποία είναι από 1η Μαΐου έως και την 31η Οκτωβρίου) καθημερινά και τα Σαββατοκύριακα, με περιπόλους και μάλιστα με διπλές βάρδιες των συναδέλφων, και ειλικρινά πρέπει να αναφέρω, αν και αντιμετωπίσαμε εφέτος με τα αυτοκίνητα της Υπηρεσίας μας αρκετά προβλήματα, πραγματοποιήθηκαν ανελλιπώς όλες οι περιπολίες.
- Πόσο δύσκολο για εσάς είναι την δεύτερη μεγαλύτερη επαρχία, σε έκταση, στην χώρα να της διασφαλίσετε, την μη ύπαρξη παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον; Ξεκίνησε μία συζήτηση για εθελοντική συμμετοχή πολιτών στην προσπάθεια. Πιστεύετε πως θα πρέπει να υπάρξει απλά συμμετοχή ή μια μεγαλύτερη ενημέρωση-εκπαίδευση στους συμμετέχοντες;
- Από τη συνολική έκταση των 1.470.412 στρ. της πρώην Επαρχίας Ελασσόνας τα 1.103.282 στρ. δηλ το ποσοστό 75% περίπου είναι δάση και δασικές εκτάσεις. Οι αποστάσεις που πρέπει να καλυφθούν είναι μεγάλες, τα δασικά συμπλέγματα πολλά, όπως αυτά του Κοκκινοπηλού, των Αντιχασίων, της Καρυάς, της Συκαμινέας, της Τσαπουρνιάς, ενώ το ανάγλυφο της περιοχής παρουσιάζει έντονες ορεογραφικές εξάρσεις και υψομετρικές διαβαθμίσεις που κυμαίνονται από τα 300μ. έως και τα 1.900 μ. Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια η ευαισθητοποίηση μέρους των πολιτών σε οικολογικά θέματα και ιδιαίτερα η καλλιέργεια αγάπης για το δάσος έχει οδηγήσει σε διάφορες περιοχές στη δημιουργία εθελοντικών συλλόγων προστασίας του δάσους και γενικότερα του περιβάλλοντος. Η δυναμικότητα, τα κίνητρα, και η αποτελεσματικότητα της εμπλοκής τους ποικίλουν αρκετά. Πολλοί σύλλογοι προσφέρουν σημαντικό έργο στην πρόληψη (κυρίως πυροφύλαξη). Κάποιες ομάδες δε, προσφέρουν και κατά την καταστολή. Η άμεση συμβολή στην ίδια τη δασοπυρόσβεση είναι μικρή βέβαια καθώς δεν διαθέτουν σημαντικά πυροσβεστικά μέσα, εκπαίδευση και καθοδήγηση για συντονισμό με τις άλλες δασοπυροσβεστικές δυνάμεις. Τελευταία βλέπουμε στον τόπο μας έντονο το πνεύμα του εθελοντισμού των πολιτών σε ότι αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και όχι μόνο. Η Ενημέρωση και εκπαίδευση βέβαια με κάθε μέσο και τρόπο των πολιτών για την αντιμετώπιση των αιτίων των πυρκαγιών αποτελεί την προϋπόθεση για την καλύτερη αντιμετώπιση αλλά και αποφυγή στο ελάχιστο των παραπάνω φαινομένων. Στην κατεύθυνση αυτή, επιπλέον της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, είναι ιδιαίτερη η σημασία της μεθοδικής διερεύνησης των αιτίων των πυρκαγιών ώστε να υπάρχει για τους κακόβουλους αλλά και τους εξ’ αμελείας εμπρηστές ο φόβος του εντοπισμού και της καταδίκης.
- Κάθε χρόνο η Ελλάδα αντιμετωπίζει το γενικότερο πρόβλημα των εμπρηστικών ενεργειών που μετατρέπονται σε ξεκλήρισμα του φυσικού πλούτου της χώρας, καταστρέφοντας χλωρίδα και πανίδα. Ταυτόχρονα υπάρχει γενικότερη οικονομική δυσλειτουργία με τον ερχομό της κρίσης. Υπάρχουν τελικά εναλλακτικές λύσεις ώστε να αντιμετωπιστεί συνολικά το πρόβλημα;
- Και βέβαια υπάρχει. Ο φυσικός πλούτος της χώρας μας δεν εξαρτάται και δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την εκάστοτε οικονομική κατάστασή της. Υπάρχουν ενέργειες που με συντονισμό και συνεργασία από όλους τους φορείς θα αποδειχθούν σημαντικές όσον αφορά την πρόληψη των πυρκαγιών. Οι Δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα περιστατικά κρίσεων που συνδέονται με την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Από την πλευρά της Διαχείρισης της κρίσης αυτής, για την αντιμετώπιση της οποίας εμπλέκονται αρκετοί φορείς, απαιτούνται ορθολογικές πληροφορίες που να οδηγούν σε αποτελεσματικές δράσεις. Βασικά συστατικά για την αποφυγή του προβλήματος αυτού είναι η ενημέρωση και η συνεργασία. Τα δύο αυτά στοιχεία θα αποτελέσουν τα κλειδιά για να ανοίξουμε καινούριες πόρτες ελπίδας και ειδικά αυτήν την κρίσιμη περίοδο. Ενημέρωση σημαίνει η πληροφόρηση του πολίτη, για παράδειγμα ότι το κάψιμο των βοσκήσιμων εκτάσεων είναι μια κακή και αναχρονιστική συνήθεια που οδηγεί στην υποβάθμισή της και τελικά στην καταστροφή και ερήμωση της έκτασης αυτής. Αλλά και ο κυριότερος υπαίτιος των δασικών πυρκαγιών είναι ο άνθρωπος που με την αμέλειά του αλλά και εσκεμμένα πολλές φορές γίνεται πρόξενος καταστροφής του περιβάλλοντος και των πολύτιμων δασών και δασικών εκτάσεων ενώ η εμφάνιση των δασικών πυρκαγιών χωρίς την παρουσία του ανθρώπου εκτιμάται κάθε 100 με 150 χρόνια. Η Συνεργασία έχει να κάνει με την εμπλοκή όλων των φορέων (Δασική Υπηρεσία, Πυροσβεστική Υπηρεσία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Αστυνομία, Ομάδες Πολιτών, Εθελοντικές Οργανώσεις, κ.αλ.) και την καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων προσφοράς τους με την προϋπόθεση βέβαια τον εκ των προτέρων σχεδιασμό του τρόπου εμπλοκής τους.
- Σας ευχαριστώ.
- Και εγώ ευχαριστώ.
- Κυρία Φτίκα, το τελευταίο δίμηνο του καλοκαιριού η επαρχία μας και ειδικότερα η περιοχή της Ποταμιάς ήρθε αντιμέτωπη με τον πύρινο εφιάλτη των πυρκαγιών. Οι αρχές μίλησαν για εμπρηστικές ενέργειες που σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και τους δυνατούς ανέμους, δημιούργησαν μια πύρινη κόλαση στους ανθρώπους που κατοικούσαν στις εν λόγω περιοχές. Πως πιστεύετε ότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες καταστάσεις; Ποιοι είναι οι εμπλεκόμενοι Φορείς –Υπηρεσίες όσον αφορά την πρόληψη και καταστολή;
- Είναι γεγονός ότι το καλοκαίρι αυτό είχαμε μία ευνοϊκή συγκυρία παραγόντων εμφάνισης και ανάπτυξης των πυρκαγιών ειδικά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο αφού οι κυριότεροι παράγοντες για την εμφάνιση και εξάπλωση των πυρκαγιών είναι η ανομβρία και οι σημαντικές εντάσεις ανέμων. Η ρήση των αρχαίων μας προγόνων «Κάλλιον το προλαμβάνειν παρά το θεραπεύειν» είναι η απάντηση. Σώζεις το δάσος από τη φωτιά, τη δασική έκταση, την περιουσία σου όταν την προστατεύεις. Βέβαια για να γίνει αυτό θα πρέπει ο καθένας μας να γνωρίζει όσο γίνεται καλύτερα τις αιτίες των δασικών πυρκαγιών. Από τα στατιστικά στοιχεία διαπιστώνεται ότι ο κύριος υπαίτιος των δασικών πυρκαγιών είναι ο άνθρωπος που με την αμέλειά του αλλά και εσκεμμένα πολλές φορές, γίνεται πρόξενος καταστροφής του περιβάλλοντος και των πολύτιμων δασών και δασικών εκτάσεων. Για το θέμα πρόληψης - διαχείρισης κάθε πυρκαγιάς η ευθύνη έχει ανατεθεί από την Πολιτεία, με τον νόμο 2612/1998 (ΦΕΚ 112/25-5-1998/Τ.Α’), στο Πυροσβεστικό Σώμα. Η Δασική Υπηρεσία έχει μόνο την ευθύνη των έργων υποδομής της αντιπυρικής προστασίας (έργα προκαταστολής δασικών πυρκαγιών). Τα, υπό την ευθύνη της Δασικής Υπηρεσίας έργα προκαταστολής των πυρκαγιών, εκτελούνται στο βαθμό που χρηματοδοτούνται από την Πολιτεία. Επίσης οι ΟΤΑ χρηματοδοτούνται για την εκτέλεση προγραμμάτων προληπτικού καθαρισμού της βλάστησης για τη μείωση του κινδύνου καθ' υπόδειξη και συνεργασία με τις Περιφερειακές Δασικές Υπηρεσίες καθώς και για τη συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου.
- Είδαμε περιουσίες να καταστρέφονται και μεγάλες δασικές και αγροτικές εκτάσεις να γίνονται στάχτη σε λίγη ώρα. Πιστεύετε ότι η αντιπυρική προστασία είναι μόνο θέμα αποκλειστικά του κρατικού μηχανισμού ή πρέπει ο κάθε ιδιώτης να μεριμνά για τον εαυτό του περισσότερο;
- Όπως και παραπάνω ανέφερα, το σπίτι σου, την περιουσία σου την σώζεις όταν λαμβάνεις ο ίδιος μέτρα προστασίας. Η δημιουργία αντιπυρικής ζώνης γύρω από το σπίτι μας, το κτήμα ή την αποθήκη μας όταν βρίσκεται κοντά σε δάσος ή ακόμα και σε εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση θάμνους κ.α., αλλά και ο καθαρισμός των ξερών χόρτων και γενικά κάθε καύσιμης ύλης του οικοπέδου μας δεν αποτελούν καμιάς υπηρεσίας υποχρέωση. Είναι καθαρά δικής μας ευθύνης, του κάθε πολίτη και ιδιοκτήτη χωριστά.
- Πολύς κόσμος κάνει λόγο για ελλιπή έλεγχο την περίοδο του καλοκαιριού. Θέλουμε το δικό σας σχόλιο.
- Ο έλεγχος όσον αφορά τη Δασική Υπηρεσία γίνεται και για όλη την αντιπυρική περίοδο (η οποία είναι από 1η Μαΐου έως και την 31η Οκτωβρίου) καθημερινά και τα Σαββατοκύριακα, με περιπόλους και μάλιστα με διπλές βάρδιες των συναδέλφων, και ειλικρινά πρέπει να αναφέρω, αν και αντιμετωπίσαμε εφέτος με τα αυτοκίνητα της Υπηρεσίας μας αρκετά προβλήματα, πραγματοποιήθηκαν ανελλιπώς όλες οι περιπολίες.
- Πόσο δύσκολο για εσάς είναι την δεύτερη μεγαλύτερη επαρχία, σε έκταση, στην χώρα να της διασφαλίσετε, την μη ύπαρξη παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον; Ξεκίνησε μία συζήτηση για εθελοντική συμμετοχή πολιτών στην προσπάθεια. Πιστεύετε πως θα πρέπει να υπάρξει απλά συμμετοχή ή μια μεγαλύτερη ενημέρωση-εκπαίδευση στους συμμετέχοντες;
- Από τη συνολική έκταση των 1.470.412 στρ. της πρώην Επαρχίας Ελασσόνας τα 1.103.282 στρ. δηλ το ποσοστό 75% περίπου είναι δάση και δασικές εκτάσεις. Οι αποστάσεις που πρέπει να καλυφθούν είναι μεγάλες, τα δασικά συμπλέγματα πολλά, όπως αυτά του Κοκκινοπηλού, των Αντιχασίων, της Καρυάς, της Συκαμινέας, της Τσαπουρνιάς, ενώ το ανάγλυφο της περιοχής παρουσιάζει έντονες ορεογραφικές εξάρσεις και υψομετρικές διαβαθμίσεις που κυμαίνονται από τα 300μ. έως και τα 1.900 μ. Ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια η ευαισθητοποίηση μέρους των πολιτών σε οικολογικά θέματα και ιδιαίτερα η καλλιέργεια αγάπης για το δάσος έχει οδηγήσει σε διάφορες περιοχές στη δημιουργία εθελοντικών συλλόγων προστασίας του δάσους και γενικότερα του περιβάλλοντος. Η δυναμικότητα, τα κίνητρα, και η αποτελεσματικότητα της εμπλοκής τους ποικίλουν αρκετά. Πολλοί σύλλογοι προσφέρουν σημαντικό έργο στην πρόληψη (κυρίως πυροφύλαξη). Κάποιες ομάδες δε, προσφέρουν και κατά την καταστολή. Η άμεση συμβολή στην ίδια τη δασοπυρόσβεση είναι μικρή βέβαια καθώς δεν διαθέτουν σημαντικά πυροσβεστικά μέσα, εκπαίδευση και καθοδήγηση για συντονισμό με τις άλλες δασοπυροσβεστικές δυνάμεις. Τελευταία βλέπουμε στον τόπο μας έντονο το πνεύμα του εθελοντισμού των πολιτών σε ότι αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και όχι μόνο. Η Ενημέρωση και εκπαίδευση βέβαια με κάθε μέσο και τρόπο των πολιτών για την αντιμετώπιση των αιτίων των πυρκαγιών αποτελεί την προϋπόθεση για την καλύτερη αντιμετώπιση αλλά και αποφυγή στο ελάχιστο των παραπάνω φαινομένων. Στην κατεύθυνση αυτή, επιπλέον της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών, είναι ιδιαίτερη η σημασία της μεθοδικής διερεύνησης των αιτίων των πυρκαγιών ώστε να υπάρχει για τους κακόβουλους αλλά και τους εξ’ αμελείας εμπρηστές ο φόβος του εντοπισμού και της καταδίκης.
- Κάθε χρόνο η Ελλάδα αντιμετωπίζει το γενικότερο πρόβλημα των εμπρηστικών ενεργειών που μετατρέπονται σε ξεκλήρισμα του φυσικού πλούτου της χώρας, καταστρέφοντας χλωρίδα και πανίδα. Ταυτόχρονα υπάρχει γενικότερη οικονομική δυσλειτουργία με τον ερχομό της κρίσης. Υπάρχουν τελικά εναλλακτικές λύσεις ώστε να αντιμετωπιστεί συνολικά το πρόβλημα;
- Και βέβαια υπάρχει. Ο φυσικός πλούτος της χώρας μας δεν εξαρτάται και δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την εκάστοτε οικονομική κατάστασή της. Υπάρχουν ενέργειες που με συντονισμό και συνεργασία από όλους τους φορείς θα αποδειχθούν σημαντικές όσον αφορά την πρόληψη των πυρκαγιών. Οι Δασικές πυρκαγιές αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα περιστατικά κρίσεων που συνδέονται με την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Από την πλευρά της Διαχείρισης της κρίσης αυτής, για την αντιμετώπιση της οποίας εμπλέκονται αρκετοί φορείς, απαιτούνται ορθολογικές πληροφορίες που να οδηγούν σε αποτελεσματικές δράσεις. Βασικά συστατικά για την αποφυγή του προβλήματος αυτού είναι η ενημέρωση και η συνεργασία. Τα δύο αυτά στοιχεία θα αποτελέσουν τα κλειδιά για να ανοίξουμε καινούριες πόρτες ελπίδας και ειδικά αυτήν την κρίσιμη περίοδο. Ενημέρωση σημαίνει η πληροφόρηση του πολίτη, για παράδειγμα ότι το κάψιμο των βοσκήσιμων εκτάσεων είναι μια κακή και αναχρονιστική συνήθεια που οδηγεί στην υποβάθμισή της και τελικά στην καταστροφή και ερήμωση της έκτασης αυτής. Αλλά και ο κυριότερος υπαίτιος των δασικών πυρκαγιών είναι ο άνθρωπος που με την αμέλειά του αλλά και εσκεμμένα πολλές φορές γίνεται πρόξενος καταστροφής του περιβάλλοντος και των πολύτιμων δασών και δασικών εκτάσεων ενώ η εμφάνιση των δασικών πυρκαγιών χωρίς την παρουσία του ανθρώπου εκτιμάται κάθε 100 με 150 χρόνια. Η Συνεργασία έχει να κάνει με την εμπλοκή όλων των φορέων (Δασική Υπηρεσία, Πυροσβεστική Υπηρεσία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Αστυνομία, Ομάδες Πολιτών, Εθελοντικές Οργανώσεις, κ.αλ.) και την καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων προσφοράς τους με την προϋπόθεση βέβαια τον εκ των προτέρων σχεδιασμό του τρόπου εμπλοκής τους.
- Σας ευχαριστώ.
- Και εγώ ευχαριστώ.
