Δυτικά της πόλης μας, Ελασσόνας, υπάρχει λόφος όπου στη νότια πλευρά της κορυφής του, έχει χτιστεί το Μοναστήρι της Ολυμπιώτισσας. Ο λόφος είναι αρκετά απότομος, που τον ορίζουν δύο χείμαρροι, ο Ελασσονίτικος νότια και ο λεγόμενος και «κουραδιάρης» δυτικά. Η Μονή απέχει ένα τέταρτο από το κέντρο της Ελασσόνας. Στη Βιβλιοθήκη της Μονής υπάρχει ένα σιγίλιο του Οικουμενικού Πατριάρχη Ιωάννου, το οποίο απελύθη το 1342. Το σιγίλιο γράφει σαφώς… «Μηδένα των απάντων…επάγειν επήρειαν τω παρά της σεβασμίας Μονής της Πατριαρχικής, της εις όνομα τιμωμένης της Υπεραγείας Δεσποίνης και Θεομήτορος και επικεκλημένης Ολυμπιώτισσας, αναγερθέντι εντός του κάστρου Ελασσόνας επί σταυροπηγίω Πατριαρχικώ θείω ναώ εις όνομα το αυτό, της Ολυμπιωτίσσης και εις Μονής αποκαταστάντι προ του 1342»… δηλαδή εκτίσθη το σημερινό Καθολικό της Ολυμπιωτίσσης εντός του κάστρου της Ελασσόνας και αποκατεστάθη σε Μοναστήρι.
Αυτό σημαίνει ότι τον 14ο αιώνα, το τείχος γύρω από το λόφο υπήρχε. Υπήρχε η εντύπωση ότι το τείχος αυτό είχε κατασκευασθεί από την Μονή Ολυμπιώτισσας για την προστασία της. Ήταν λάθος. Δεν γνώριζα ακόμη και όσοι ασχολήθηκαν και έγραψαν για την Μονή Ολυμπιώτισσας, ότι το τεράστιο αυτό τείχος που περικύκλωνε όλο το λόφο, είχε κατασκευασθεί πολύ παλαιότερα και συγκεκριμένα τον 5ο αιώνα π.Χ.. Συγκεκριμένα ο Ιουστινιανός έζησε μεταξύ 327-565 και ήταν εξαίσια φυσιογνωμία ως Βυζαντινός αυτοκράτορας. Θεωρούσε τον εαυτό του διάδοχο, των Ρωμαίων Καισάρων και προσπάθησε να αποκαταστήσει μια ενιαία αυτοκρατορία. Το κράτος του ήταν απέραντο αλλά και οι εχθροί πολλοί, μεταξύ των οποίων οι Γερμανοί και οι Σλάβοι.
Για τους λόγους αυτούς, στην απέραντη αυτοκρατορία του, προσπάθησε να κατασκευάσει πάμπολλα οχυρωματικά τείχη. Μεταξύ αυτών εντοίχισε το λόφο της Ελασσόνας (όπου σήμερα βρίσκεται η Ολυμπιώτισσα) με ένα απέραντο τείχος πέριξ του λόφου. Σίγουρα εγκατέστησε πολυάριθμο στράτευμα όπου ήταν εγκατεστημένο στο λόφο κοντά στο κάστρο. Δεν γνωρίζουμε για το κάστρο πολλά στοιχεία αλλά οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι προϋπήρχε κάστρο από τους προιστορικούς χρόνους, τα χρόνια δηλαδή των Λαπιθών που κατοικούσαν στην Ελασσόνα, με ηγεμόνα τον Πολυποίτη και τον Λεοντία, που τελικά υπήρξαν πρωταγωνιστές στον Τρωικό πόλεμο. Έκτοτε δεν γνωρίζουμε τίποτα, μέχρι που ο Ιουστινιανός εγκατέστησε στράτευμα για να αποκρούει κυρίως τους Γερμανούς και τους Ιλαίους, που σίγουρα για να πάνε στην νότια Ελλάδα, έπρεπε να περάσουν από την Ελασσόνα και από την περιοχή της. Οι πηγές που μας αποκαλύπτουν ότι ο λόγος αυτός περιβάλλονταν από οχυρωματικά τείχη, είναι οι μαρτυρίες του Πατριάρχη Ιωάννη, το 1342 που προαναφέραμε και από τον ιστορικό του Ιουστινιανού, τον Προκόπιο, ο οποίος στο βιβλίο του «περί κτισμάτων», αναφέρει ότι στην Ελασσόνα, στο λόφο έγιναν οχυρωματικά τείχη (Βιβλίο Προκοπίου-Περί κτισμάτων-σελίδα 260).
Στο βιβλίο του αυτό, ο Πολύβιος αναφέρει όλα τα έργα του Ιουστινιανού που είναι: α) Φιλανθρωπικά: πτωχοκομεία, γηροκομεία, νοσοκομεία κ.α., β)πολεοδομικά: πόλεις, οικισμοί κλπ, γ) τεχνικές διευθετήσεις ποταμών και γεφυρών, δ) οχυρωματικά: τείχη, φρούρια, πύργοι, οχυρά κ.α.. Σε ότι αφορά το τείχος της Ολυμπιώτισσας, υπήρχε μέχρι τους πρόσφατους Οθωμανικούς χρόνους αλλά οι Τούρκοι καθώς με τον καιρό κατέρρεε, δεν επέτρεπαν να αναστηλωθεί. Όμως σώζονται σε ορισμένα σημεία τμήματα του τείχους αυτού, που αποτελούν ιστορικά σημεία της Ελασσόνας και που πρέπει κατά κάποιο τρόπο να διατηρηθούν.
Στις φωτογραφίες μας βλέπετε τι διασώζεται μέχρι σήμερα περιμετρικά του Μοναστηριού. Άλλωστε η εφορία των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στη Λάρισα, δια του προϊστάμενου της κ. Κουγιουμτζόγλου, ανησυχεί για την διάσωσή τους, αλλά δεν υπάρχουν χρηματικά κονδύλια. Όμως, ο Δήμος έχει υποχρέωση να διατηρήσει αυτά τα ιστορικά διασωζώμενα τμήματα σε συνεργασία με τον κ. Κουγιουμτζόγλου (τον προιστάμενο). Άλλωστε το κόστος σε εργατικά χέρια είναι μηδαμινό και η αξία και προβολή ενός ακόμη ιστορικού «θησαυρού» που βρίσκεται στην Ελασσόνα, ανεκτίμητες για τον συμπολίτη αλλά και τον τουρίστα που επισκέπτεται τα μέρη μας.
Επιμέλεια: Αλέξανδρος Κελέσης
Φωτορεπορτάζ: Αντώνης Λιάνος
Αυτό σημαίνει ότι τον 14ο αιώνα, το τείχος γύρω από το λόφο υπήρχε. Υπήρχε η εντύπωση ότι το τείχος αυτό είχε κατασκευασθεί από την Μονή Ολυμπιώτισσας για την προστασία της. Ήταν λάθος. Δεν γνώριζα ακόμη και όσοι ασχολήθηκαν και έγραψαν για την Μονή Ολυμπιώτισσας, ότι το τεράστιο αυτό τείχος που περικύκλωνε όλο το λόφο, είχε κατασκευασθεί πολύ παλαιότερα και συγκεκριμένα τον 5ο αιώνα π.Χ.. Συγκεκριμένα ο Ιουστινιανός έζησε μεταξύ 327-565 και ήταν εξαίσια φυσιογνωμία ως Βυζαντινός αυτοκράτορας. Θεωρούσε τον εαυτό του διάδοχο, των Ρωμαίων Καισάρων και προσπάθησε να αποκαταστήσει μια ενιαία αυτοκρατορία. Το κράτος του ήταν απέραντο αλλά και οι εχθροί πολλοί, μεταξύ των οποίων οι Γερμανοί και οι Σλάβοι.
Για τους λόγους αυτούς, στην απέραντη αυτοκρατορία του, προσπάθησε να κατασκευάσει πάμπολλα οχυρωματικά τείχη. Μεταξύ αυτών εντοίχισε το λόφο της Ελασσόνας (όπου σήμερα βρίσκεται η Ολυμπιώτισσα) με ένα απέραντο τείχος πέριξ του λόφου. Σίγουρα εγκατέστησε πολυάριθμο στράτευμα όπου ήταν εγκατεστημένο στο λόφο κοντά στο κάστρο. Δεν γνωρίζουμε για το κάστρο πολλά στοιχεία αλλά οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι προϋπήρχε κάστρο από τους προιστορικούς χρόνους, τα χρόνια δηλαδή των Λαπιθών που κατοικούσαν στην Ελασσόνα, με ηγεμόνα τον Πολυποίτη και τον Λεοντία, που τελικά υπήρξαν πρωταγωνιστές στον Τρωικό πόλεμο. Έκτοτε δεν γνωρίζουμε τίποτα, μέχρι που ο Ιουστινιανός εγκατέστησε στράτευμα για να αποκρούει κυρίως τους Γερμανούς και τους Ιλαίους, που σίγουρα για να πάνε στην νότια Ελλάδα, έπρεπε να περάσουν από την Ελασσόνα και από την περιοχή της. Οι πηγές που μας αποκαλύπτουν ότι ο λόγος αυτός περιβάλλονταν από οχυρωματικά τείχη, είναι οι μαρτυρίες του Πατριάρχη Ιωάννη, το 1342 που προαναφέραμε και από τον ιστορικό του Ιουστινιανού, τον Προκόπιο, ο οποίος στο βιβλίο του «περί κτισμάτων», αναφέρει ότι στην Ελασσόνα, στο λόφο έγιναν οχυρωματικά τείχη (Βιβλίο Προκοπίου-Περί κτισμάτων-σελίδα 260).
Στο βιβλίο του αυτό, ο Πολύβιος αναφέρει όλα τα έργα του Ιουστινιανού που είναι: α) Φιλανθρωπικά: πτωχοκομεία, γηροκομεία, νοσοκομεία κ.α., β)πολεοδομικά: πόλεις, οικισμοί κλπ, γ) τεχνικές διευθετήσεις ποταμών και γεφυρών, δ) οχυρωματικά: τείχη, φρούρια, πύργοι, οχυρά κ.α.. Σε ότι αφορά το τείχος της Ολυμπιώτισσας, υπήρχε μέχρι τους πρόσφατους Οθωμανικούς χρόνους αλλά οι Τούρκοι καθώς με τον καιρό κατέρρεε, δεν επέτρεπαν να αναστηλωθεί. Όμως σώζονται σε ορισμένα σημεία τμήματα του τείχους αυτού, που αποτελούν ιστορικά σημεία της Ελασσόνας και που πρέπει κατά κάποιο τρόπο να διατηρηθούν.
Στις φωτογραφίες μας βλέπετε τι διασώζεται μέχρι σήμερα περιμετρικά του Μοναστηριού. Άλλωστε η εφορία των Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στη Λάρισα, δια του προϊστάμενου της κ. Κουγιουμτζόγλου, ανησυχεί για την διάσωσή τους, αλλά δεν υπάρχουν χρηματικά κονδύλια. Όμως, ο Δήμος έχει υποχρέωση να διατηρήσει αυτά τα ιστορικά διασωζώμενα τμήματα σε συνεργασία με τον κ. Κουγιουμτζόγλου (τον προιστάμενο). Άλλωστε το κόστος σε εργατικά χέρια είναι μηδαμινό και η αξία και προβολή ενός ακόμη ιστορικού «θησαυρού» που βρίσκεται στην Ελασσόνα, ανεκτίμητες για τον συμπολίτη αλλά και τον τουρίστα που επισκέπτεται τα μέρη μας.
Επιμέλεια: Αλέξανδρος Κελέσης
Φωτορεπορτάζ: Αντώνης Λιάνος
